گاهیاوقات، تنها چیزی که برای پرورش و رشد گیاهان در منزل نیاز داریم، یک فضای کافی و پنجره است. اما متأسفانه، در فصل زمستان که و روزها کوتاه و نور اندک است، مانع از آن میشود که بتوانیم دانههایی را که در گلدان کاشتهایم در پشت پنجره با نوری مناسب رشد بدهیم. نور بهویژه نور خورشید، مؤلفهای مهم در رشد گیاهان است.می توانیم از چراغ رشد گیاه استفاده کنیم.
طول موج نور خورشید برای رشد گیاهان، تمام طیفهای لازم نور و انرژی را دارد. برای رشد هر گیاه به طیفی متنوع از رنگها نیاز است:
نور آبی برای رشد شاخ و برگها؛
نور قرمز برای رشد گل و میوه؛
نور سبز هم به مقدار اندکی برای رشد گیاه لازم است و گیاهان بهواسطه منعکس کردن این رنگ، سبزتر بهنظر میرسند.
نور خورشید باعث فتوسنتز در گیاهان میشود و در صورت نبود آن، میتوان ازچراغ رشد گیاه کمک گرفت. هر چند که بهطور کلی، نور (چه لامپ و چه خورشید) باعث تحریک فرایند رشد و فتوسنتر گیاهان میشود، اما بعضی از انواع لامپها بهدلیل حرارت بیشازحد یا نداشتن طیف نور بهینه و مناسب برای رشد گیاه، چندان مناسب نیستند.
چراغ رشد گیاه يک منبع نور الکتريکی است که در دسته لامپ های تخصصی قرار می گیرد و طيفی از نور را شبيه سازی می نماید که صرفا برای تحريک و تقويت عمل فتوسنتز طراحی شده است.
چراغ رشد گیاه يک طيف نور مشابه به نور خورشيد و يا طيفی از نور مورد نياز کشت گياه را مهيا می نمايد. بسته به نوع گياهان تحت پرورش، هر کدام از مراحل کشت، شامل جوانه زنی، رويش، گل دهی يا ميوه دهی هر گياه، نياز به محدوده خاصی از طيف، شدت و دمای رنگی نور و همچنين دوره نوردهی مشخصی دارد. اين خواص بايد توسط چراغ رشد گیاه تامين گردد .
در واقع، استفاده از چراغ رشد گیاه میتواند به کمکمان بیاید و اوضاع را بهبود بخشد. در ادامه مقاله به بررسی تأثیر لامپ رشد گیاه بر روند رشد گیاهان و انواع این لامپها می پردازیم.
انواع لامپ های رشد گیاه
- لامپ فلورسنس
- لامپ رشتهای
- ال. ای. دی (LED)
- لامپ هالوژنی
- لامپهای باغبانی
چراغ رشد گیاه فلورسنس
مشهورترین گزینه در میان انواع چراغ رشد گیاه هستند. بعضی از انواع جدیدتر این لامپها، طیف نوری برای رشد گیاه در بخشهای متنوع چرخه رشد تولید میکنند، اما نمونههای سنتی آن، فقط برای رویش و پرورش مناسب هستند و به فرایند گلدهی کمکی نمیکنند.
لامپهای فلورسنس، مانند لامپهای رشتهای حرارت زیادی تولید نمیکنند و به همین خاطر استفاده از آنها برای گیاه، بیخطرتر است. ضمن اینکه قیمت چندان بالایی هم ندارند. لامپهای فلورسنس به شکل میلهای و حبابی تولید میشوند و بهتر است در فاصله ۳۰ سانتیمتری گیاهان قرار بگیرند.
چراغ رشد گیاه رشتهای
چندان گران نیستند و نورشان در ترکیب با نور طبیعی خورشید، برای چند گیاه مؤثر است. ازآنجاکه نور این لامپها همراه با حرارت به گیاهان میتابد، برای جلوگیری از سوختگی گل و گیاهان باید لامپها را در فاصله حداقل ۶۰ سانتیمتری از آن ها قرار بدهید.
این لامپها بیشتر طیف نور قرمز را تولید میکنند و بهتر است در ترکیب به نورهای فلورسنس که متمرکز بر تولید نور آبی هستند، استفاده شوند. برای اینکه از لامپ رشتهای و فلورسنس در کنار هم استفاده کنید، باید دو-سوم نور را از لامپ فلورسنس و یک-سوم آن را از لامپ رشتهای تهیه کنید.
لامپ های ال. ای. دی (LED)
ال. ای. دی یا دیود گسل نور هم ،از گزینههای تازهوارد در میان انواع لامپ رشد گیاه است و طرفدارانی هم برای خود دست و پا کردهاست. این لامپها حرارتی تولید نمیکنند و کممصرف هم هستند. قابلیت شبیهسازی ۵۷۰۰K دمای رنگ از نور خورشید را دارند و با تولید نور آبی و قرمز میتوانند به رشد و گلدهی گیاهان کمک کنند.
هزینه لامپهای ال. ای. دی نسبت به انواع دیگر لامپ رشد گیاه، کمی گرانتر است که با پیشرفت فناوری و انبوهتر شدن تولید این لامپها احتمالا قیمت آن هم مقرون به صرفهتر خواهد شد.
چراغ های هالوژنی
این لامپها هم تمام طیف نوری و طولموج لازم برای رشد گیاه را دارند. اما مانند لامپهای رشتهای، حرارت زیادی تولید میکنند و باعث اتلاف انرژی میشوند.
لامپ رشد گیاه باغبانی
چراغ رشد گیاه باغبانی برای رشد گیاهان در گلخانهها تولید میشوند و طیف رنگی کاملی را برای پرورش گیاه در مراحل مختلف ارائه میدهند. نور آنها برای گیاهان گلداری مانند بنفشه آفریقایی هم مناسب است. بعضی از باغبانها از این لامپ ها برای ترویج و تکثیر گیاهان پیوندی استفاده میکنند. برخی دیگر معتقد اند که نورهای فلورسنس برای پرورش گل و گیاه کافی است.
فواید لامپ های رشد گیاه
هر چند که چراغ رشد گیاه نمیتواند کاملا جایگزین تابش نور طبیعی خورشید شود، اما راهی عالی برای توسعهٔ فصل رشد گیاه است. با توجه به گل و گیاهی که در اختیار دارید و مبلغی که میخواهید خرج کنید، باید بهترین گزینه مناسب برای خود را انتخاب کنید. لامپهای رشد گیاه بنا به نوع و موقعیت هر گیاه، حداکثر با ۱۶ ساعت تابش روزانه، تداعیگر نور خورشید برای گلدانها خواهند بود.
جمع بندی
برای اینکه بتوانیم نور پردازی مناسبی برای گیاهان داشته باشیم بهتر است موارد زیر را رعایت کنیم:
- یک پایه ایستاده برای لامپ تهیه کنید. بهتر است که این پایه، قابلیت اتصال سه حباب لامپ را داشته باشد؛ بهطوریکه یکی از لامپها به حالت حرف اِل (L) روی پایه قرار گیرد.
- از دو لامپ فلورسنس و یک لامپ رشتهای با بالاترین میزان توان متناسب با تجهیزات برقیتان استفاده کنید.
- نور لامپها را به سمت گیاهان تنظیم کنید. اگر امکان تنظیم جایگاه لامپها وجود دارد، بهتر است لامپهای فلورسنس نسبت به لامپ رشتهای در جایگاه نزدیکتری به گیاهان قرار داده شوند تا حرارت، گل و گیاه را تخریب نکند.
- زیر گیاهانتان از آینه یا یک سطح بازتابنده استفاده کنید تا نوری را که به سمت آنها میتابد، به سمت برگ و شاخهها منعکس کند.
- روزانه حدود ۱۶ ساعت به گیاهان خود، نور مصنوعی بدهید.
