زندگی مردم افغانستان، به لحاظ موقعیت مهم جغرافیایی، متاثر از فرهنگها و هنرهای اقوام مختلف بوده و این تاثیر توام با مشاهده و درک زیباییشناسی، از جمله هنر معماری افغانستان بوده است. از معماری شهرها گرفته تا مساجد و خانهها و دیگر بناها.
تاریخچه معماری افغانستان
پیشینه تاریخی معماری در افغانستان را به دو بخش عمده میتوان تقسیم کرد که بدون شک آنچه در نقاشی معاصر تجلی یافته به این گذشته تاریخی هنر و معماری نیز مربوط است.
جامعه افغانستان در روزگار گذشته، معماری و آثاری فاخر و گران مایه ایی در کشور خلق کرده است که امروزه مایهی فخر،مباهات و هم چنین نگینی بر فرهنگ و تمدن افغانستان می باشند ؛ اما متاسفانه با وجود آن پیشینهی گران ، امروزه شاهد ساختن و برافراشتن بناها،ساختمان ها و نوعی از معماری هستیم که نه تنها تناسب چندانی با فرهنگ و هویتِ افغانستانی ندارند.
بلکه مسائل و معضلات اجتماعی و روانی را گریبانگیر مردمِ شهر و روستاهایِ افغانستان کرده است . بحران هایی را در زمینهی اجتماعی مانند بی هویتی ، بی فرهنگی و بستر خشونت پَروری را در جامعهی افغانستان در پی داشته اند.
این مطلب را نیز از دست ندهید:فرش ماشینی دستبافت یک تناقض زیبا و دوست داشتنی
هویت معماری افغانستان
بدین سبب امروز لازم است تا تدبیری اساسی اندیشیده شود و با بازپَروری هویت، الگوهای کهن و مطابق هویت ما و باپذیرفته شدن فرهنگ مُدرن تحول جدید در عرصهی معماری صورت گیرد . معماری بومیِ،سنتیِ اصیل، متناسب با فرهنگ و هویتِ هر اقلیم رونق دوباره گیرد. تا راه رشد و شکوفایی اجتماعی و فرهنگی در کشور ما هموار شود.
بررسی و تأثیر فرهنگ کهنهی این کشور بطور کُلی در معماری بومی،سنتی روستایی آن چنان وسیع و دامنه دار است که در این متن نمی گنجد؛ اما در حد وُسع تلاش شده است تا نظری کُلی به این موضوع افکنده شود. بطور نمونه میتوان یادی از خلاقیت های مهندسی معماران مناطق مرکزی افغانستان در گذشته با طبیعت یاد آوری نمود” بطور نمونه؛ در مناطق سردسیر و کوهستانی هدف اصلی باشنده گان آن حفظ حرارات(گرما) در داخل مسکن خانه برای بقاء در گذشته ها بوده است.
بدین دلیل میتوان گفت که همه ساختمان ها در مسکن هزاره ها بصورت ارگانیک(طبیعی) با در نظر داشت اقلیم منطقه طراحی و دیزاین میگردید تا حداکثر نور آفتاب در موسم زمستان جذب و حداکثر نور آفتاب را در تابستان دفع کند . طراحی و ساخت دیوار های ضخیم نشانگر استفاده از روشهای ارگانیکی و اقلیمی برای کنترول و مهار انرژی را در طول سال را نشان میدهد.
جنگ های چندین ساله
جنگ در افغانستان، ۲۰۰۱ تا اکنون (همچنین جنگ آمریکا در افغانستان) منازعهای بود که از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱ به طول انجامید. و متعاقب حمله آمریکا به افغانستان بود . که طی آن ایالات متحده آمریکا و همپیمانانش طالبان را از قدرت کنار زدند تا القاعده پایگاه امنی برای فعالیت در افغانستان نداشته باشد. ائتلافی از بیش از ۴۰ کشور از جمله همه اعضای ناتوپس از دستیابی به اهداف ابتدایی یک مأموریت امنیتی در این کشور به نام نیروهای بینالمللی کمک به امنیت تشکیل دادند. (آیساف، که مأموریت حمایت قاطع آراس در سال ۲۰۱۴ جایگزین آن شد.) که در آن برخی از اعضا به همراه حکومت افغانستان درگیر رزم نظامی بودند.
این جنگ بیشتر شامل شورشهای طالبان در جنگ با نیروهای مسلح افغانستان و نیروهای همپیمانش بود؛ اکثریت سربازان و کارکنان آیساف،آراس از نیروهای مسلح ایالات متحده آمریکا هستند. آمریکا اسم رمز جنگ را عملیات آزادی بلندمدت (۲۰۰۱–۲۰۱۴) و عملیات دیدهبان آزادی (۲۰۱۴–۲۰۲۱) قرار داد.
چه چیز را طالبان تخریب کرد
نمونه های بی نظیری از تاریخ، تمدن و معماری افغانستان را به نمایش می گذارد. مجسمه عظیمی که روزگاری هویت تاریخی و ویژگی های معماری باستان افعانستان را به دنیا نشان می داد. متاسفانه چند سال قبل این مکان فوق العاده به دلایل مسائل داخلی این کشور توسط گروه طالبان تخریب شد . و زخمی دیگر بر روی این کشور قدیمی و بزرگ نشاند.
معماری افغانستان فقط به سنگ تراشی و حجاری مجسمه بزرگ خلاصه نشده است. به طوری که سازه و بناهای خشتی و آجری این مرز و بوم هم از زیبایی چشم نوازی برخوردار می باشد.
