در میان مصالح ساختمانی بتن نه تنها از نظر فنی و مقاومت بسیار مورد توجه است . بلکه از نظر زیبایی در معماری توجه زیادی به آن می شود. زیرا می تواند به ساختمان کیفیت طبیعی بدهد. و به تنوع محیط افزوده کند بعد از گذشت ۱۰۰ سال به نظر می رسد که چشم ها از دید زاویه های ۹۰ درجه خسته شده. و میخواهد طرح های متنوع تری ببیند. در این مقاله از ایده چین میخواهیم پیشینه و سیر تحول کاربرد بتن در معماری را مورد بررسی قرار دهیم. و نمونه های موردی از ساختمان های طراحی شده با بتن توسط معماری برجسته دنیا معرفی میکنیم.
بتن یک ماده شبیه به سنگ است. که نسبت مناسبی از سیمان شن ماسه و آب درون قالب باهم مخلوط میشود. و ابعاد مورد نظر به دست می آید .
مطلب پیشنهادی:معرفی چند نمونه از سبک قدیمی مبلمان در قرن هجدهم هجری قمری
کاربرد بتن در معماری
به قرن هفتم و هشتم قبل از میلاد و در طی مهاجرت و اقامت یونانیان در ایتالیای جنوبی و معماری آتروسک ها باز می گردد . رومی ها ابتدا با استفاده از خاکستر سخت فشرده آتشفشانی که توفا نام داشت. برای ساخت مقبره های خود بتن درست می کردند. این ماده به سادگی تکه تکه می شود و بعد از از تماس با هم مانند بتن سخت می شود. امروزه نیز از توفا می توان به عنوان قالب سنگ های بادوام ساختمانی که نیاز به به پختن ندارند در ساختمان استفاده کرد .
آتروسک ها و رومی ها به طور گسترده ای از طوفان استفاده می کردند. البته امروز در ایتالیا هنوز صنعت آجر سازی توفا نسبتا کوچک اما پر رونق است.
از قرن پنجم پیش از میلاد و در نخستین دوره از جمهوری روم هویت معماری رومی در شهرسازی به نمایش گذاشته شد . در این دوره رومی ها مانند یونانیان ستون های معابد خود را از سنگ یکپارچه و غالباً عظیم میساختند . و برای دیوار مقصوره به جای اینکه مثل یونانیان از سنگ تراشیده استفاده کنند . از بتن کمک می گرفتند . این تفاوت های بنیادی با الگوی یونانی در پرستشگاه فورتونا در شهر پیزائینسته واضح تر دیده می شود.
پرستشگاه فورتونا ۸۰ سال پیش از میلاد در نقطهای از ایتالیاکه پیشگویان سرنوشت مردم را پیشگویی می کردند. ساخته شده است.
۷ ردیف مهتابی که از محورهای دقیقی برخوردارند.
مهتابی بالایی یک ستون نیم دایره دوتایی دارد که کل پرستشگاه را احتمالاً به شکل یک منبع مدور کوچک در بر می گرفته است. ساختمانهای این مهتابی ها از بتن ساخته شده بود در همین جاست که میتوانیم بگوییم استفاده از بتن در معماری مورد علاقه رومیان بوده است.
بتن رومی از ملات آهک آب و خاک آتشفشانی روی لاشه سنگ هایی که بین تخته های قالب بندی شده که به صورت رج به رج چیده میشدند. ریخته میشد . اما این بتن به محض این که سخت میشد .پرقدرت ،زمخت و ناصاف می شد و رسم بود که سطح ناهموار را با سنگ مرمر، گچ ، آجر تزئینی و نمای سنگی تزیین کنند .
روش معماری با بتن وحدت شکلی خاصی به ساختمانهای رومی داد باعث شده است که امروزه ویرانههای بنا های رومی در هر جا که یافت شود. مثل فرانسه، اسپانیا، ایتالیا ، آفریقای شمالی و یا خاور نزدیک بلافاصله رومی بودنشان روشن گردد . امروزه نیز از بتن در معماری استفاده های زیادی می شود.
انواع مختلف بتن
بتن انواع مختلفی دارد که هر کدام با توجه به ویژگی ها و خصوصیاتی که دارند که کاربردهای متفاوتی دارند. انواع مختلف بتن عبارتند از:
بتن سبک
یکی از انواع بتن که در سال های اخیر تقاضا برای استفاده از آن به شدت افزایش پیدا کرده است ، بتن سبک است. وزن این نوع بتن ها نسبت به بتن های معمولی بسیار کمتر است. سبک بودن ، بتن های سبک باعث شده است تا از این نوع بتن ها در موارد مختلفی استفاده کرد. بتن سبک مخلوط سیمان ، سیلیس یا ماسه سیلیس ، آهک و پودر آلومینیوم و آب در فشار است.
ساخت سریع ، حمل و انتقال ارزان ، قابلیت برشکاری و نیز شکل پذیری بهتر از مهم ترین مزایای بتن سبک است. بتن سبک دارای انواع مختلفی است که کاربردهای مختلفی دارند. برخی از کاربردهای بتن سبک عبارتند از: پوشاندن و ضخیم کردن سقف و کف ، به عنوان عایق حرارتی در سقف ها ، عایق کاری لوله کشی های آب و دیوارها ، ساخت دیوار های پارتیشن و دیوار های پانلی و …
بتن سنگین
طبق تعریف موسسه ACI” بتن سنگین بتنى است که نسبت به بتن هاى معمولى داراى وزن مخصوص بیشتری است.” علت سنگین بودن این نوع بتن این است که به جاى شن و ماسه از خرده هاى فولاد ، چدن و یا سولفات باریم در ساخت این نوع بتن استفاده مى شود.
مهم ترین کاربرد این نوع بتن قرار گرفتن در مقابل تشعشع به عنوان سپر محافظ است. هر چقدر جرم مخصوص بتن بیشتر باشد ، حفاظ موثرتری را ایجاد خواهد کرد. البته از بتن سنگین در ساخت وزنه های تعادلی و یا افزایش بار مرده ساز در صورتی که نیاز به تغییر حجم نباشد نیز استفاده می شود. هزینه ساخت بتن سنگین نسبت به دیگر انواع بتن بیشتر است.
بتن در معماری پیش ساخته
یکی دیگر از انواع بتن ، بتن پیش ساخته است. این بتن در قالب با اشکال مختلف ریخته می شود و بعد از به مقاومت رسیدن بتن ، به محل پروژه ساختمان منتقل می شود سپس اجرا و نصب می شود.
بتن پیش ساخته نه تنها باعث کاهش هزینه ها می شود بلکه از زیاد شدن زمان پروژه جلوگیری می کند. یکی از مهم ترین کاربردهای بتن پیش ساخته در هوای بسیار گرم و سرد است که امکان انجام عملیات بتن ریزی در محل پروژه وجود ندارد. به همین دلیل قطعات در کارگاه تولید می شوند و سپس به محل مورد نظر انتقال پیدا می کنند. سایر کاربردهای بتن پیش ساخته عبارتند از:
- ساختمان سازی
- پارکینگ طبقاتی
- پل
- تونل زیرزمینی
- دیوار صوتی
قابلیت تطبیق پذیری ، دوام بالا ، تولید محصول با ابعاد و اندازه های مختلف و سایر مزایای بتن پیش ساخته باعث شده است که از این نوع بتن در اغلب پروژه های ساختمانی استفاده شود.
