آبنمای خانگی امروزه به دلیل تغییراتی که در شیوه زندگی مردم شکل گرفته است، تغییر کاربری داده است. در گذشته آبنماها در محله ها و در خانه های بزرگ شهرها که افراد مشهور در آنها زندگی می کردند، وجود داشت. کاربرد آبنماها در گذشته بیشتر جنبه مصرفی و تامین آب آشامیدنی مردم شهر و اهالی خانه های بزرگ که در آنها آبنما وجود داشت، محسوب می شد. منبع آب آبنماهای قدیمی معمولا چاه ها و چشمه ها بودند.
امروزه آبنماها بیشتر جنبه تزیینی پیدا کرده اند. با ورود آب لوله کشی به خانه ها، آبنما خانگی کاربرد خود را از دست داد که بیشتر به صورت تزیینی در خانه های بزرگ به کار برده می شود. اما بهتر است از این وسیله که امروزه زینتی شده است در منازل بزرگ امروزی نیز به کار برد.
کاربردهای آبنما خانگی در معماری گذشته
آبنماهای خانگی در گذشته در حیاط خلوت های خانه های بزرگ و اعیانی وجود داشت و در کنار آنها معمولا از تختگاه هایی برای نشستن و گذران وقت در روزهای گرم تابستان و خنک شدن استفاده می شد. جالب است بدانید برخی از این دست آبنما خانگی با آب گرم پر می شدند و برای نظافت و حمام کردن، استفاده می شدند.
آبنما خانگی در بسیاری از مکان ها به غیر خانه ها هم استفاده می شد. از این مکان ها می توان به کلیساها، معابد و بعدها مساجد اشاره کرد که از آب آن برای انجام مراسم های مذهبی استفاده می شد و در برخی موارد جنبه های آرامش دهنده و خنک کننده فضا را هم در کنار آن داشت.
در گذشته های نه چندان دور آبنما خانگی در خانه ها، گلخانه ها و حیاط ها بسیار دیده میشد. در معماری سنتی ایرانی آبنما خانگی نقش مهمی در خانه داشت، معمولا روی حوض اجرا می شد یا خارج از حوض در کنار باغچه، بعد از ظهرهای تابستان را در کنار سایه درختان باغچه، خنک و دلپذیر می کرد.
مطلب پیشنهادی : سنگ اسلب چیست و چه مزایا و محدودیت هایی دارد؟
آبنما خانگی در خانه های امروزی چه جایگاهی دارد؟
با ورود اولین آپارتمان ها، سعی شد فضایی حیاط مانند برای ورود طبیعت به داخل خانه ایجاد شود. اینجا بود که گلخانه ها پدید آمدند. برخی از انواع آبنما خانگی در گلخانه ها در کنار گلدان ها و درختچه ها گذاشته می شدند تا رطوبت را به گیاهان گلخانه برسانند و زیبایی را دوچندان کنند.
هر چه بیشتر می گذرد از فضایی که در خانه ها به طبیعت اختصاص داده می شود، کمتر و کمتر می شود. در بیشتر آپارتمان ها، گلخانه ها حذف شده اند و گلدان ها به پشت پنجره ها انتقال داده شده اند. آبنما خانگی هم به داخل کوزه ها و ظروف انتقال داده شده است.
امروزه آبنما خانگی تنها به دو منطقه از فضای خانه اختصاص پیدا می کند. برخی آبنماهای خانگی می توانند در فضاهای بسته مانند اتاق پذیرایی و فضاهای باز مانند حیاط یا بالکن، اجرا شوند.
دستهبندی آبنما خانگی بر اساس سبک معماری
برای انتخاب سبک آبنما خانگی باید به این نکته دقت داشت که با سبک معماری خانه هماهنگ باشد. اگر سبک معماری خانه سنتی ایرانی باشد، بهتر است از آبنما خانگی که کاشی کاری دارد و به رنگ آبی و سبز است، استفاده کرد.
از این طریق فضای خانه به تعادل و هماهنگی می رسد. بهتر است به جای مبل و صندلی در کنار آبنما از تخت و کوسن های سنتی استفاده شود تا حس سنتی و قدیمی را القا کند. المان های مختلفی برای این منظور وجود دارد که می توان از آنها به عنوان گزینه های کاربردی بودن در کنار زیبایی که به همراه دارند استفاده کرد.
اگر خانه دارای سبک معماری کلاسیک غربی است؛ بهتر است از آبنما خانگی سنگی استفاده شود که با این سبک معماری همخوانی لازم را دارد. در خانه هایی که با سبک معماری کلاسیک غربی هستند می توان از دو مدل آبنمای گلدانی و چسبیده به دیوار که مختص این سبک معماری است، استفاده کرد.
مدل گلدانی آبنما خانگی معمولا در فضاهای بسته مورد استفاده قرار می گیرد ولی از آن در فضاهای باز هم استفاده می شود. اما نوع چسبیده به دیوار آن تنها در فضاهای باز کاربرد دارد و گاهی هم در فضاهای بسته عمومی مانند حمام های قدیم و ایستگاه های متروی کنونی استفاده می شود.
اگر خانه سبک معماری مدرن دارد بهتر است از آبنما خانگی مدرن بهره برده شود. آبنماهای خانگی مدرن معمولا در فضای بسته زیبایی زیادی دارد و از انرژی الکتریسیته برای چرخش آب در آنها استفاده می شود. این سبک آبنماها معمولا فضای کمی را اشغال می کنند و چرخش آب در ظروف صورت می گیرد.
دسته بندی آبنما خانگی بر اساس کاربری
در گذشته چون آبنما کاربری ذخیره و انتقال آب را بر عهده داشت، بیشتر در کنار حوض های آب ساخته می شدند. امروزه هم آبنماهای حوض دار دیده می شوند که بیشتر در فضاهای عمومی و حیاط خانه ها کاربرد دارند و برای فضاهای بسته مناسب نیستند.
امروزه چون کاربری آبنماها تغییر کرده است و تنها جنبه زیباشناختی و آرامش بخشی برای فضا را دارد، از آبنماهای حوض دار کمتر استفاده می شود. این مدل آبنماها حوض یا ظرف بزرگی برای ذخیره آب ندارند و صرفا آب از مسیری به مسیر دیگر انتقال داده می شود.
مطلب پیشنهادی :روف گاردن یا باغ بام، سرسبزی و طراوت بیشتر
دسته بندی آبنما خانگی بر اساس فواره
برخی از آبنماهای خانگی دارای فواره هستند. این آبنماها برای داشتن فواره احتیاج به یک حوض دارند تا آب را ذخیره کند تا بعد با نیروی بیشتری به صورت فواره آب را به بیرون براند.
اما برخی دیگر از آبنماها هستند که بدون حوضچه هستند و تنها این فواره است که در آنها خودنمایی می کند. آبنماهایی هم وجود دارند که تنها یک حوضچه ذخیره آب هستند که پس از پر شدن سرریز می شوند و اغلب فواره ندارند. از هر دو نوع آبنما در سبک های مختلف معماری استفاده می شود.
چرا از آبنما خانگی برای تزیین استفاده می شود؟
همانطور که پیشتر گفته شد در گذشته آبنما محل ذخیره آب بوده است و در هر محله یکی از آنها برای استفاده از آب آشامیدنی برای مصارف خانگی وجود داشت؛ در خانه هایی که اهالی آن متمول بودند هم آبنما در داخل خانه ایجاد می شد که بعدها با رسیدن آب لوله کشی تصفیه شده به درون هر خانه کاربرد آن ها تغییر کرد. امروزه از آبنماهای خانگی تنها برای زیبایی آن و صدای آرامش بخش آب و تزیین محلی که این سازه در آن کار گذاشته شده است، استفاده می شود.
آبنما خانگی پیش ساخته برای دکوراسیون داخلی
امروزه پیشرفت های زیادی در زمینه دکوراسیون داخلی انجام شده است که برای آن ابزارهای مختلف را نیز به کار گرفته اند. یکی از انواع آنها آبنما خانگی است که در ابعاد مختلف قابل اجرا است. منتها انواع پیش ساخت آنها نیز وجود دارد که می توان همان کاربرد را از آنها دریافت کرد.
این نوع از آبنماها الهام گرفته از طبیعت هستند و برای زیبایی و ایجاد حس طبیعت در قسمتی از دکوراسیون داخلی می توانند گزینه های بسیار مناسبی باشند. از جمله مزایا و کاربردهای آنها در فضای داخلی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- حجم کمی از فضا را اشغال می کنند
- حس طبیعت را به فضای داخلی می دهند
- برای دکوراسیون داخلی منازل کوچک نیز انواع مناسبی از آنها وجود دارد
- قابل حمل برای جابجایی های مختلف هستند
- برای نصب آنها نیازی به تغییر در دکوراسیون و تخصصی خاصی نیست
- برخی از انواع آنها نیاز به لوله کشی دارند و برخی دیگر مخزن دار هستند که به نسبت فضا و دسترسی به لوله کشی آب می توان نوع مناسب را انتخاب کرد
- قیمت مناسبی دارند
از انواع آنها می توان برای دکوراسیون هر بخش از فضای دکوراسیون داخلی و حتی خارجی استفاده کرد. آبنما خانگی پیش ساخته برای ورودی، رو یا زیر پلکان، اتاق نشیمن یا پذیرایی، کنار شومینه و… در طرح های مختلف وجود دارد.
آبنما خانگی رومیزی
برخی از انواع آبنماهای خانگی وجود دارند که با شکل و شمایلی خاص و منحصر به فرد برای روی میز طراحی شده اند و فضای بسیار کمی را اشغال می کنند. آنها برای دکوراسیون کنار هفت سین، میز کار، کنار آکواریوم و حتی در قسمتی از دکوراسیون سنتی کاربرد زیادی دارند. جنس آنها اغلب پلی استر یا سفالی است و آب بسیار کمی در آنها مصرف می شود.
موتور پمپی که در آنها تعبیه می شود تقریبا صدایی ندارد و اغلب صدای آب جاری از آن به گوش می رسد که بسیار آرامش بخش است. معمولا در برخی از انواع آنها منابعی از نور نقطه ای هم وجود دارد که به زیبایی آنها افزوده است.
